Historia zatacza koło w najmniej oczekiwanych momentach — czasem pod postacią zbyt szerokiej nogawki spodni roboczych. Niedawna relacja pracownicy, która otrzymała od pracodawcy odzież ochronną o kilka rozmiarów za dużą, prawdopodobnie uszytą według męskiej miary, przywołuje skojarzenia z okresem powojennej industrializacji.
W powojennej Polsce, jak opisuje Małgorzata Fidelis[1], warunki pracy kobiet w śląskich kopalniach — zgodnie z hasłem „nowe kobiety do nowych zawodów” — były dalekie od ergonomii. Zuzanna M., jedna z bohaterek tamtych lat, wspominała brak podstawowego wyposażenia, pracę bez trzewików (w zwykłych pantoflach) oraz brak rękawic. Nawet jeśli odzież ochronna była dostępna, to – podobnie jak w opisanym współczesnym przypadku – nie była dopasowana do kobiet, ponieważ produkowano ją wyłącznie w rozmiarach męskich.
Dzisiejszy Kodeks pracy, którego podstawy przyjęto w 1974 roku i który wciąż jest rozwijany kolejnymi nowelizacjami[2], teoretycznie nie pozostawia miejsca na takie improwizacje. Pracodawca ma bezwzględny obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (BHP). Zgodnie z przepisami odzież i obuwie robocze należy zapewnić nieodpłatnie, jeśli wymagają tego względy technologiczne lub sanitarne. W kontekście „workowatych” ubrań szczególne znaczenie ma wymóg, by środki te miały właściwości ochronne i użytkowe. Trudno uznać za użytkową odzież, która przez niewłaściwy rozmiar ogranicza ruchy lub zwiększa ryzyko wypadku, taka sytuacja może oznaczać naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy.
Mimo że od czasów powojennych dzieli nas kilka dekad, a przepisy jasno regulują zasady wyposażania pracowników w odzież zgodną z Polskimi Normami, praktyka nadal potrafi zaskoczyć „rozmiarem”.
Pozostaje mieć nadzieję, że opisana sytuacja była odosobnionym przypadkiem, wynikającym z trudności w doborze odzieży, obuwia roboczego i środków ochrony dla pracowników o różnej budowie ciała. Przy dużej liczbie zatrudnionych niewątpliwie jest to istotne wyzwanie dla pracodawcy. ∎
[1] M. Fidelis, Kobiety, komunizm i industrializacja w powojennej Polsce, Wydawnictwo W.A.B, Warszawa 2015, s. 158.
[2] Skalę zmian w Kodeksie pracy dobrze pokazuje zakładka „Akty zmieniające” dostępna pod adresem: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19740240141 Według stanu na 06.08.2026 r. odnotowano tam 140 takich aktów.
fot. Katrin Perspektywa, Poznań Targi BHP
